Wat de gek er voor geeft
Velen van ons hebben de tijd nog meegemaakt dat een fraaie antieke klok niet voor iedereen was weggelegd en een kostbaar bezit was. Stoel en staartklokken werden met speciale ophangconstructies aan de muur verankerd en collecties werden goed beveiligd. Wat zijn de tijden veranderd, de prijzen zijn de afgelopen 15-20 jaar flink gezakt en het lijkt nog steeds niet op te houden. Dit artikel gaat er dieper op in.
 |
| Afbeelding 1 |
Veel klokkenverzamelaars hebben hun verzameling nog opgebouwd met het idee dat hun klokken in de toekomst meer waard zouden worden, dat was immers al vele jaren een vanzelfsprekendheid. Toch bleek aan die vanzelfsprekendheid een eind te kunnen komen, zo rond 2007 begonnen voor het eerst de prijzen van klokken af te nemen. Eerst betrof dit de mindere exemplaren van de klokken die het meest voorkomen maar gaandeweg waren ook de mooiere exemplaren aan de beurt. Momenteel zijn zelfs de prijzen voor de zogeheten ‘krenten uit de pap’ aan het zakken. De meeste verzamelaars hebben dan ook de waarde van hun collectie grotendeels zien verdampen.
De oorzaak
De reden voor de waardevermindering is niet eenduidig. Mijns inziens zijn
er een aantal factoren die hier de oorzaak van zijn;
- Antiek in zijn algemeenheid is niet meer in de mode, men wil moderne of “vintage” klokken.
- De antiekmarkt is door de komst van het internet heel transparant geworden.
- Door de opkomst van internet en social media is het aantal verzamelaars afgenomen.
De samenleving is door de komst van het internet zo vluchtig
geworden dat interesses en dagelijkse bezigheden anders zijn geworden.
Verzamelen wordt als stoffig en ouderwets gezien, het kost veel tijd en energie
die niet past in het vluchtige bestaan van tegenwoordig.
 |
| Afbeelding 2 |
Nederlandse klokken
Omdat de afzetmarkt voor Nederlandse klokken voornamelijk ook Nederland is,
heeft dit een versterkende werking gehad op de waardevermindering. Met name de
stoel en staartklokken wil (en wilde) men buiten de landsgrenzen niet hebben en
zijn vrijwel niets meer waard. Ook de Amsterdamse staande klokken zijn de dans
niet ontsprongen, een ‘gewoon’ Amsterdams staand horloge (zie afbeelding 1) kun
je tegenwoordig op de veiling al kopen voor €3000 a €4000. En zelfs de ooit zo
begeerde Haagse klokken zijn qua waarde niet meer wat ze ooit waren.
 |
| Afbeelding 3 |
Het is lastig om de waardevermindering met cijfers te staven omdat de waarde van een klok afhankelijk is van conditie, zeldzaamheid en de dynamiek in de veilingzaal.
Toch is een poging gewaagd en het resultaat is te zien in Afbeelding 2 en 4. De grafieken laten de waarde van de klokken zien in euro’s, afgezet tegen de tijd. De getoonde waarden lopen van 1969 tot 2025 en zijn gebaseerd op wat de koper betaald zou hebben op een veiling inclusief opgeld.
De grafiek laat een zwevend gemiddelde van de gevonden waarden zien,
hiermee worden schommelingen in gegevens
afgevlakt om een patroon of trend duidelijker weer te geven. Toch zijn de
grafieken wat grillig door de relatief beperkte informatie die beschikbaar is. Inflatie
is niet meegenomen in de grafiek.
 |
| Afbeelding 4 |
Waardevermindering
Afbeelding 2 laat de waardeontwikkeling van Friese stoel- en staartklokken
zien, het betreft hier de ‘standaard’ exemplaren. Beide soorten klokken zijn
sinds 2005 in waarde gedaald en hebben nog maar een restwaarde van 10% van hun
historisch hoogste waarde. Ze zijn momenteel voor een habbekrats te koop. Afbeelding
3 laat een voorbeeld van een standaard stoelklok zien.
 |
| Afbeelding 5 & 6 |
De waardevermindering van klokken beperkt zich niet tot Nederland maar is een internationaal verschijnsel, met name Engeland heeft er ook veel last van. Een eenvoudige Engelse staande klok met beschilderde wijzerplaat wordt momenteel geveild voor een bedrag tussen de £50 en £250 (€57-€285). Een Engelse tafelklok uit de 17e eeuw (zie afbeelding 7) is momenteel al te koop voor onder de £5000 (€5700).
Ook de Comtoise (zie afbeelding 8) is flink in prijs gedaald en nog maar een
fractie waard van wat hij ooit was. De Franse pendules daarentegen lijken
minder last te hebben van waardevermindering, ze brengen nog steeds redelijke
prijzen op waarschijnlijk vanwege hun internationale esthetische meerwaarde.
Uitzonderingen
Natuurlijk zijn er ook klokken die minder of niet aan devaluatie onderhevig
zijn, voorbeelden hiervan zijn de Engelse klokken van Thomas Tompion en de
vroege Haagse klokken gemaakt door Salomon Coster. De eersten vanwege hun
technische superioriteit en de tweede vanwege het historisch belang. Deze
klokken zijn inmiddels zoveel waard dat ze waarschijnlijk als beleggingsobject
aangeschaft worden en een ander type koper trekt. Deze klokken zijn voor het
merendeel van de verzamelaars niet bereikbaar.
 |
| Afbeelding 7 & 8 |
Terugkijkend naar mijn eigen ervaring in de klokkenwereld; toen ik in het jaar 2000 lid werd van de AHS was ik één van de jongste leden. Nu, 25 jaar later, ben ik nog steeds één van de jonkies. Er is weinig aanwas van jonge verzamelaars. Daarom zijn de mooie collecties voornamelijk in het bezit van oudere verzamelaars en het is dus de verwachting dat er de komende jaren nog veel klokken op de markt zullen komen die over relatief minder liefhebbers verdeeld gaan worden. Geen recept voor stijgende prijzen.
Om toch positief af te sluiten; er zijn voor de gewone
verzamelaar momenteel veel fraaie klokken te koop voor een schappelijke prijs.
Dus doe er je voordeel mee en geniet ervan.
Foto’s:
Afbeelding 1: Amsterdams staand horloge, foto Gude &
Meis Amsterdam
Afbeelding 2: Waardeontwikkeling Nederlands stoel- en staartklokken
Afbeelding 3: Friese stoelklok, foto Veilinghuis Peerdeman Utrecht
Afbeelding 4: Waardeontwikkeling Ruempol, Zaanse en Amsterdamse staande klokken
Afbeelding 5: Stoelklok van Goslink Ruempol
Afbeelding 6: Zaanse klok, foto Stadsherstel Amsterdam
Afbeelding 7: Engelse 17e-eeuwse tafelklok
Afbeelding 8: Franse haan-comtoise
