Posts

Hendrik Hogenberg & Daniel van Barkel - Deel 3 van Barkel

Afbeelding
Inleiding Dit derde en laatste artikel over de Gronings klokkenmakers Hendrik Hogenberg en Daniel van Barkel zal dieper in gaan op de stoelklokken gemaakt door Daniel van Barkel en nog een aantal Groningse klokken die mogelijk van andere makelij zijn. Van Barkel 1728 Er zijn twee duidelijk gesigneerde stoelklokken van Daniel van Barkel bekend, de eerste klok is met slagletters op de voorste stijl gesigneerd en gedateerd “DANIEL V. BARKEL 1728”. Deze klok is in vele klokkenboeken besproken en goed afgebeeld in Antieke Nederlandse Klokkken van J.W Voogd (pag 124-125). Helaas zijn er geen goede foto’s beschikbaar voor dit artikel. De klok heeft een eenvoudig en rustig uiterlijk, op het loodwerk bovenop de wijzerplaat en beide zijden van het uurwerk na is er geen loodwerk aanwezig op de klok. De kap van de kast is geprofileerd, hetgeen ook voorkomt bij Oost Nederlandse stoelklokken. Ook de stoel waar het uurwerk op staat is aan de zijden geprofileerd en is niet van loodversiering voorzi

Hendrik Hogenberg & Daniel van Barkel - Deel 2 Hogenberg

Afbeelding
Inleiding Dit tweede artikel van het drieluik over de Gronings klokkenmakers Hendrik Hogenberg en Daniel van Barkel zal dieper in gaan op de stoelklokken gemaakt door Hendrik Hogenberg.  Afbeelding 1   Gesigneerde klokken Goed onderzoek naar een klokkenmaker begint uiteraard met de klokken die overtuigend kunnen worden toegeschreven aan een klokkenmaker. Dit betekend dat de klok gesigneerd moet zijn door middel van aantoonbare oude beschildering op de wijzerplaat of signatuur elders in de klok. Er zijn bij de auteur 2 stoelklokken van Hendrik Hogenberg bekend waar signatuur onder moderne beschildering is aangetroffen (afbeelding 1 en 3). Deze twee klokken leveren ook gelijk een dilemma op, want de klokken hebben qua uiterlijk weinig overeenkomsten en lijken, op het eerste gezicht, wel door verschillende makers te zijn vervaardigd. De enige direct zichtbare overeenkomst tussen de 2 klokken, buiten de signatuur, is het feit dat beide wijzerplaten een cijferring hebben die aan de zijkante

Hendrik Hogenberg & Daniel van Barkel - Deel 1 archiefonderzoek

Afbeelding
Inleiding Stoelklokken zijn een typisch Nederlands product uit de 17 en 18 e eeuw, de voornaamste productielocaties waren Friesland, Groningen, Noord Holland, Twente en de Achterhoek. Elk gebied produceerde stoelklokken met specifieke kenmerken die derhalve redelijk goed van elkaar te onderscheiden zijn. Uitzondering hierop zijn de stoelklokken geproduceerd in Friesland en Groningen, waar de verschillen minder duidelijk zijn. De twee meest aansprekende Groningse makers zijn Hendrik Hogenberg en Daniel van Barkel die beiden werkzaam waren in de stad Groningen. In een drietal artikelen wort uitgebreid ingegaan op het leven en werk van beide uurwerkmakers. Dit eerste artikel richt zich voornamelijk op nieuw archiefonderzoek naar beide makers. Het Gekroonde Uurwerk Hendrik Hogenberg is aan het begin van de 18 e eeuw, waarschijnlijk gedurende een relatief korte periode, als klokkenmaker werkzaam geweest in de stad Groningen. Verschillende stukken uit het Groninger Archief geven een

Een Vroege stoelklok ontmaskerd

Afbeelding
Inleiding De collectie van het Nederlands Open Lucht Museum (NOM) bevat een stoelklok, die beschouwd wordt als één van de vroegste Oost Nederlandse stoelklokken die Nederland rijk is. De klok is weergegeven in afbeelding 1 en is op de wijzerplaat gedateerd met het jaartal 1680. De klok is niet gesigneerd maar wordt in alle bekende klokkenliteratuur toegeschreven aan Jurriaan Spraekel die in de 17 e eeuw als klokkenmaker te Goor werkzaam was (geboren 1618 en overleden 1692). De familie Spraekel heeft ruim 2 eeuwen lang klokkenmakers voortgebracht in voornamelijk Goor, Zutphen en Haarlem en wordt wel gezien als de stamvaders van de Oost Nederlandse klokkenmakerij. De hier besproken stoelklok is al sinds 1964 in het bezit van het NOM en is in vele boeken afgebeeld en beschreven, maar omdat de klok opnieuw gedetermineerd is, wordt om te beginnen een uitgebreide beschrijving van de klok gegeven. Afbeelding 1 Kast De kast van de klok bestaat uit een eikenhouten achterplank waarvan de zi

Een Duitse staartklok

Afbeelding
Afbeelding 1 Inleiding Op een veiling in het Noorden van het land werd onlangs een staartklok geveild die je snel over het hoofd ziet (zie afbeelding 1). De klok werd door het veilinghuis omschreven als: Een staartklok, Duitsland, Ost Friesland, midden 19 e eeuw. Net als de meeste andere staartklokken zonder mechaniek was de verwachte opbrengst belachelijk laag omdat niemand zo’n klok nog wil hebben. Afbeelding 2 De beschrijving van het veilinghuis leek op het eerste zicht een valide omschrijving voor de klok maar een beetje klokkenliefhebber wil ook altijd even ‘onder de kap’ kijken om het uurwerk te zien. Zo gezegd zo gedaan, en daar bleek de klok een verassing in petto te hebben. In plaats van het te verwachte stoel/staartklok-uurwerk werd er bij deze staartklok een platine-uurwerk aangetroffen. Dat geconstateerd hebbende, blijkt ook de keramieken wijzerplaat niet echt een kenmerk te zijn dat bij Ost Friese staartklokken voorkomt. Maar toen bleef de vraag; wat is dit